Opieka w demencji (ch. Alzheimera oraz inne choroby otępienne)

 

Kiedy u naszych bliskich pojawia się demencja oprócz osłabienia pamięci,  sprawności myślenia i rozumienia, może zmienić  się również osobowość chorego, a tym samym jego relacje z bliskimi. Chory oddala się psychicznie i emocjonalnie. Sytuacja staje się doświadczeniem trudnym zarówno dla osoby, która cierpi jak i dla członków rodziny, przyjaciół, a zwłaszcza dla opiekunów. Bliska osoba staje się nieobecna i obecna zarazem. Pozostaje ona z nami, choć tracimy nieodwracalnie jej znaczącą część. Powstaje wtedy dezorientujące rozdwojenie, brak jasności, które pozostawia opiekuna w zawieszeniu. Warto pamiętać, że uczucia, które towarzyszą opiece, takie jak bezsilność, smutek, frustracja, poczucie niepewności wynikają (także) z tego, że objawów  demencji nie da się zatrzymać, ani kontrolować. To, na co mamy wpływ, to sposób w jaki postrzegamy zachowania własne i podopiecznego. Zamiast walki o wpływ na sytuację, która słabo poddaje się kontroli, warto próbować zaakceptować problem, który nie ma właściwego rozstrzygnięcia. Chodzi o to, aby pogodzić się ze stratą kogoś, kto nadal jest bliski, ale już inny.

 

Inne trudne doświadczenie opiekunów bliskich chorujących na demencję to zaburzenia treści myślenia - urojenia oraz spostrzegania – omamy, halucynacje, które towarzysza osobom z demencją.

Urojenia dotyczą najczęściej:

  • okradania - chory zgłasza, że giną mu rzeczy, oskarża najbliższych o kradzież przedmiotów, pieniędzy;
  • trucia - chory uważa, że najbliższe otoczenie chce go otruć podając określone potrawy lub leki;
  • fałszywego opiekuna - chory twierdzi, że osoby opiekujące się nim nie są mu znane i zostały podstawione;
  • porzucenia - chory uważa, że został porzucony przez najbliższych i nikt się nim nie zajmuje.

W związku z zaburzeniami pamięci i postępami choroby pojawić się mogą omamy wzrokowe np. chory nie rozpoznaje siebie w lustrze i twierdzi, że widzi obcą osobę; widzi postaci ludzi lub zwierząt i może prowadzić z nimi rozmowy. Największe nasilenie omamów wzrokowych pojawia się w godzinach wieczornych.

Warto pamiętać, że urojenia dla chorego są rzeczywistością, którą on widzi lub słyszy. Nie należy “dyskutować z urojeniami”, przekonywać chorego, że nie są one prawdą. To, co może okazać się skuteczne w radzeniu sobie z takimi stanami to odwracanie uwagi chorego od danego tematu, przekierowanie jego aktywności na jakiś inny obszar. Kierowane w stronę najbliższych, najczęściej opiekuna, oskarżenia są bolesne i obciążające emocjonalnie. Jednak ważne jest by nie traktować ich personalnie. Są one skutkiem choroby. W wyniku choroby bliski traci także m.in. umiejętność realnej oceny sytuacji, może więc zdarzać się, że zakwestionuje wcześniejsze ustalenia, czy będzie próbował robić rzeczy dla siebie niebezpieczne. Opieka nad chorym z otępieniem wymaga wiele wysiłku oraz czasu i potrafi przerosnąć nawet najsilniejszych. Opiekun potrzebuje uzupełniania energii i środowiska „bez choroby” - może to być spacer, taniec, spotkanie lub jakakolwiek inna aktywność, która pozwoli oderwać się od codzienności. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy wcześniej poszuka wsparcia w opiece nad chorym. Tym bardziej, że opieka nad chorym z otępieniem będzie stopniowo zwiększać swój zakres i stopień.

 

 

Wskazówki ułatwiające komunikację z osoba chorą na demencję

  • mów krótkimi, prostymi zdaniami,
  • staraj się nie odgadywać, co chory chciał powiedzieć, pozwól mu skończyć zdanie, przypomnieć sobie słowo, chyba, że u chorego wyraźnie narasta irytacja
  • unikaj sformułowań typu „a nie mówiłam”, „nie pamiętasz?”, „już o to pytałeś”
  • unikaj zdrobnień oraz sposobu mówienia jak do dziecka,
  • polecenia powtarzaj wielokrotnie, a jeżeli chory ciągle zadaje te same pytania, staraj się odwrócić jego uwagę,
  • zadawaj pytania zamknięte czyli takie, na które odpowiedź może się ograniczyć do słowa „tak” lub „nie”,
  • wzmacniaj słowa gestem i mimiką, np. kiedy mówisz „usiądź”, jednocześnie wskaż ręką na fotel.

 


Google+

Strona powstała i jest utrzymywana dzięki dofinansowaniu ze środków EOG, m.st. Warszawy i MRPiPS.